Vlaanderen haalt Kyoto-norm

CO2.jpgDe CO2-uitstoot in 2007 lag in Vlaanderen 7 procent lager dan in het 1990, het referentiejaar voor de berekening van de Kyoto-doelstelling. Om deze doelstelling te halen moet Vlaanderen in de periode 2008-2012 5,2 procent minder broeikasgassen uitstoten dan in 1990. Het is overigens al het vierde jaar op rij dat de CO2-uitstoot daalt. De dalende trend sinds 2004 ging bovendien gepaard met een relatief sterke economische groei van 2,4 procent. Dat blijkt uit het cijfers van Vlaams milieuminister Hilde Crevits.

De daling van de CO2-uitstoot in 2006 en 2007 is vooral het gevolg van de verdere daling van emissies door de industrie en de huishoudens. De uitstoot van de huishoudens daalde dankzij minder energieverbruik en energiebesparende inspanningen voor het eerst tot op het niveau van 1990. Bij de industrie zorgde onder meer de inspanningen in de chemie en omschakelingen in de energiesector voor gunstige cijfers. De cijfers voor de transportsector stabiliseren maar zouden door de vernieuwing van het wagenpark moeten afnemen.

Volgens de Bond Beter Leefmilieu is de daling geenszins het gevolg van beleidsmaatregelen maar wel te danken aan een aantal veranderde randvoorwaarden zoals de duurdere olieprijzen. De CO2-reductie met 20 procent (in vergelijking met 1990) zoals vooropgesteld in het Europees klimaatplan zal volgens BBL niet kunnen gehaald worden als er gaan werk gemaakt wordt van structurele maatregelen. BBL laakt bijvoorbeeld de te lage isolatienormen van nieuwe woningen.
LV

Fijn stof doodt

In Brussel, Antwerpen en Luik sterven jaarlijks 1.242 mensen vroegtijdig als gevolg van langdurige blootstelling aan concentraties fijn stof boven de 20 µg/m3. Dit komt overeen met 5 procent van de totale jaarlijkse sterfte. Dat blijkt uit een studie door onderzoekers van Longtoxicologie (KUL), Brussels Instituut voor Milieubeheer, Intergewestelijke Cel voor Leefmilieu en ISSEP. Dat meldt Biomonitor van het Medisch Milieukundig Netwerk.

Op basis van de resultaten van de meetstations bleek de gemiddelde jaarlijkse fijn concentratie het laagst in Brussel (32 µg/m3) en het hoogst in Luik (38 µg/m3). Het gemiddelde voor de Antwerpse agglomeratie bedroeg 34 µg/m3. De onderzoekers maakten ook gebruik van technieken om de fijn stof concentraties in te schatten op plaatsen waar geen meetstations staan.

Piek blootstellingen blijken voor wat betreft de negatieve invloed op de gezondheid minder belangrijk dan de blootstelling op lange termijn van gemiddeld licht verhoogde concentraties. Eerdere schattingen wijzen erop dat de Belg gemiddeld 13 maanden minder lang leeft door de blootstelling aan de huidige fijn stof concentraties. Het gemiddelde in Europa bedraagt 8 maanden.

Fijn stof bestaat onder meer uit koolstofhoudende deeltjes, die ontstaan door verbranding, maar ook uit natuurlijke deeltjes, waaronder zeezout, kunnen deel uit maken van het fijn stof mengsel. Hoe kleiner de deeltjes hoe dieper ze in ons ademhalingsstelsel doordringen en hoe groter de schade die ze kunnen aanrichten. Ze zijn niet enkel alleen nefast voor de luchtwegen en longen, maar ook voor hart- en bloedvaten.

L.V.

2008 was iets kouder

australia.jpgDe gemiddelde temperatuur op aarde viel in 2008 iets lager uit dan de voorbije jaren. Sinds het begin van de temperatuurmeting in 1850 was 2008 toch nog steeds het 10de warmste jaar. Gemiddeld was het 14,31°C wat 0,31°C warmer is dat het gemiddelde in 1961-1990. Dat blijkt uit metingen van de Wereld Metereologische Organisatie (WMO). Dat het iets kouder was dan de voorbije jaren schrijft het WMO toe aan de invloed van het periodiek weerfenomeen La Nina, dat koele oceaanstromen de wereld rondstuurt en vooral in het eerste kwartaal van 2008 zijn invloed deed gelden. In de tweede helft van 2008 werd de situatie terug normaal.

Verontrustend was de vaststelling dat het Noordpoolijs tijdens het smeltseizoen dit jaar opnieuw erg klein en vooral dunner was dan ooit. Sinds de start van de satellietmetingen in 1979 viel de oppervlakte van de ijsvlakte terug op het tweede kleinste cijfer. In 2007 werd de kleinste oppervlakte opgetekend (4,3 miljoen km2). Bij de overgang van smelten naar bevriezen op 14 september 2008 was de ijsvlakte 4,67 km2 groot. Doordat het ijs nog nooit zo dun was, was het totale ijsvolume nog nooit zo laag. Een opvallende gebeurtenis in 2008 was de dramatische verdwijning van bijna ¼ van het massieve oude ijs van de Ellesmere eilanden dat een eeuw geleden nog 9000 km2 groot was en vandaag gereduceerd is tot zo’n 1.000 km2. Voor het eerst kon helemaal rond de Noordpool gevaren worden.

Ook 2008 was weer een jaar met veel weerextremen. Zo kende Turkije de koudste januarinachten in vijftig jaar, terwijl Finland, Zweden en Noorwegen in 2007-2008 de warmste winter beleefden. Het extreem koude winterweer eiste in Afghanistan en China honderden slachtoffers. Duitsland werd van mei tot september door een groot aantal onweders met veel regen en hagel gegeseld en Portugal en Spanje beleefden de droogste winter sinds decennia. In het Atlantisch gebied ontwikkelden zich 16 tropische stormen waarvan de helft zich tot een orkaan ontpopte. Dat zijn er veel meer dan normaal. De VS kende een recordaantal tornado’s.
LV

Obama benoemt veelbelovend energieteam

Chu.jpgSteven Chu (Foto: Lawrence Berkeley Nat’l. Lab — Roy Kaltschmidt)

Barack Obama heeft zijn team voorgesteld dat de komende jaren de problemen inzake klimaat en energiebevoorrading moet aanpakken. Als minister van energie heeft hij gekozen voor de 60-jarige Steven Chu, een jarenlange voorvechter van het terugdringen van de CO2-uitstoot. Carol Browner, vertrouwelinge van Al Gore wordt voorzitter van een adviesraad voor energie en klimaat, die moet zorgen voor een coördinatie van het beleid op gebied van energie, klimaat en milieu. Lisa Jackson, voormalig hoofd van de milieudienst van New Jersey, wordt het hoofd van het federale milieubureau Environmental Protection Agency (EPA).

Alle ogen zullen in de eerste plaats gericht zijn op de nieuwe minister van Energie Chu. Deze kreeg in 1997 samen met twee collega’s de Nobelprijs natuurkunde voor hun werk over atomen. Hij is momenteel professor in fysica en moleculaire en celbiologie en leidt momenteel het Lawrence Berkeley National Laboratoy in Californië en deed heelwat onderzoek naar het ontwikkelen van nieuwe energiebronnen om de uitstoot van broeikasgassen tegen te gaan. Obama zei dat de aanstelling van Chu een signaal is “dat zijn regering wetenschap waardeert en beslissingen zal nemen gebaseerd op feiten”.

In zijn kiescampagne beloofde Obama tegen 2050 de CO2-emissie met 80 procent te verminderen in vergelijking met 1990. Dit wil hij onder meer doen door de financiering van onderzoek en ontwikkeling van schone en energie-efficiënte technologie over een periode van 10 jaar met 150 miljard dollar te verhogen en een Clean Technologies Deployment Venture Capital Fund op te zetten waarin vijf jaar lang jaarlijks 10 miljard dollar wordt geïnvesteerd om private investeerders te ondersteunen nieuwe technologieën te commercialiseren. Hij wil ook een National Low Carbon Fuel Standard (LCFS) om de ontwikkeling en toepassing van brandstoffen met een lage koolstofinhoud te versnellen. Elektriciteitsproducenten moeten tegen 2025 minstens 25 procent uit hernieuwbare energie halen.
L.V.

EU-top keurt klimaatplan goed

energy_package_2008_en.jpgTijdens de EU-top van het voorbije weekend is het klimaatplan goedgekeurd waarmee de EU tegen 2020 de uitstoot van broeikasgassen met 20 procent wil terugdringen in vergelijking met 1990. Indien wereldwijd tijdens VN-klimaatconferentie in Kopenhagen eind 2009 een nieuw internationaal akkoord afgesloten wordt, zal die doelstelling opgetrokken worden tot 30 procent. Tegen 2020 moet 20 procent van het energieverbruik in de EU uit hernieuwbare energie komen zoals zon, wind, water en biomassa. Het gebruik van biobrandstoffen in het verkeer moet tegen die periode 10 procent bereikt hebben. Er wordt naar gestreefd om het energieverbruik tegen 2020 met 20 procent te verminderen.

De handel in uitstootrechten voor energieverslindende sectoren (ETS) wordt vanaf 2013 verstrengd om deze te verplichten tegen 2020 de uitstoot met 21 procent beperken. Voor deze rechten moet vanaf 2013 in principe worden betaald. Voor sectoren die zwaar te lijden zouden krijgen van concurrentienadeel gelden uitzonderingen. Andere sectoren moeten vanaf 2013 20 procent van hun rechten op een veiling kopen, een percentage dat na enkele jaren oploopt. De verkoop zou in 2013 al 29 miljard euro kunnen opleveren, een bedrag dat verdeeld wordt onder de lidstaten volgens criteria die rekening houden met de uitstoot en inspanningen voor het klimaatplan. Voor de niet-ETS-sectoren is een uitstootreductie per land tegen 2020 afgesproken. Voor België is dat 15 procent. Dat is ook het geval voor hernieuwbare energie. België moet tegen 2020 13 procent halen, tegenover 2 procent nu.

De milieubeweging vindt bij monde van Bond Beter Leefmilieu, Friends of the Earth, Greenpeace en WWF het klimaatplan “een complete mislukking” en roept het Europese parlement op het plan te verwerpen. De doelstelling van een reductie van 20 procent wordt vooreerst als te zwak beoordeeld om de opwarming van de aarde lager te houden dan 2° C. De organisaties verwijten de EU ook dat een onaanvaardbaar deel van deze reducties – ongeveer twee derden – kan gerealiseerd worden door koolstofkredieten te kopen van projecten buiten de EU. De milieubeweging is ook niet te spreken over het feit “dat bijna de hele Europese industrie uitzonderingen kreeg op de vereiste om uitstootkredieten op te kopen” en eist dat de veiling van de rechten de norm wordt.
L.V.

Demergemeenten opgetogen over TC-beslissing

TC2.jpgAarschot, Diest, Rotselaar en Scherpenheuvel-Zichem reageren opgetogen op de beslissing van Tessenderlo Chemie om 10 miljoen euro te investeren in een nieuw en milieuvriendelijker productieproces in haar fabriek in Ham. Het plan om rechtstreeks te lozen in de Demer in plaats van in de Laak en Winterbeek kan hiermee worden afgevoerd. De burgemeesters van deze 4 Demergemeenten waren hier omwille van het hoge zoutgehalte tegen fel gekant.

Het nieuwe productieproces waarvan sprake heeft betrekking op de productie van fosfaat en maakt het mogelijk dat er tegen 2014 volgens een milieuvriendelijk proces fosfaat kan geproduceerd worden zonder dat daarbij grote zoutlozingen gemoeid zijn. De zoutlozingen zullen hierdoor volgens de directie met een factor 10 kunnen verlaagd worden waardoor de Laak en Winterbeek op termijn weer de vereiste zoetwaternormen zullen kunnen halen.

Een en ander staat vermeld in de nieuwe milieuvergunning voor TC die Vlaams minister van leefmilieu Hilde Crevits zopas met 20 jaar verlengde. De vier burgemeesters zeggen dat ze het afgelopen jaar over dit dossier verschillende contacten hadden met milieuverenigingen, het bedrijf en Crevits om het oorspronkelijke lozingsplan tegen te houden. TC belooft overigens de komende 15 jaar nog 20 miljoen euro extra uit te trekken voor milieuvriendelijke investeringen.
L.V.

Licht doven op 28 maart

SydneyOpera.jpg(Foto: Opera Sydney, Wikipedia Commons)
Earth Hour van WWF roept overheden, steden, bedrijven en burgers op om op zaterdag 28 maart 2009 van 20 uur 30 tot 21 uur 30 een uur lang alle lichten te doven. Bedoeling is een nooit geziene solidariteit te creëren tussen mensen over de hele wereld en op die manier opdracht geven aan de wereldleiders om in december 2009 tijdens hun vergadering in Kopenhagen een nieuw wereldwijd akkoord te sluiten over klimaatverandering.

Earth Hour begon in 2007 als een sensibiliseringscampagne van WWF-Australië in Sydney waar 2 miljoen mensen een uur lang alle lichten doofden. In 2008 namen al meer dan 50 miljoen mensen over de hele wereld deel. De actie wil meer dan 1 miljard mensen in 1.000 steden over de hele wereld bereiken en op die manier een wereldwijd platform creëren tegen klimaatverandering.

Al tal van steden – Los Angeles, Las Vegas, Londen, Hong Kong, Sydney, Rome, Manila, Osla, Kaapstad… - hebben zich geëngageerd om op 28 maart een uur lang alle lichten te doven. Ook enkele van de meest herkenbare oriëntatiepunten zullen dat doen zoals de Burj Dubai, het hoogste hotel ter wereld), de CN-toren in Toronto (de hoogste toren ter wereld), de Tafelberg in Kaapstad, het Sydney Opera House… WWF-België, dat voor de eerste keer meedoet, roep alle Belgen, bedrijven en overheden op om mee te doen. Het onderhandelt thans met heel wat Belgische steden en bedrijven en de eerste reacties zijn positief.

LV

Belgische CO2-uitstoot 16 keer hoger

CO2.jpgAls je de buitenlandse emissies meetelt die nodig zijn om activiteiten in België mogelijk te maken zoals bijvoorbeeld het in- en uitgaand transport met vrachtwagens, vliegtuigen en boten, stoot elke Belg 224 ton equivalentgewicht CO2 per jaar aan broeikasgassen uit, tegen 13 ton volgens de actuele berekeningen van de Nationale Klimaatcommissie. Dat blijkt uit het berekeningen door Factor-X, een bureau dat advies geeft met betrekking tot klimaatstrategie en duurzame ontwikkeling. Bij deze berekeningsmethode wordt dus voor elk goed dat in ons land geconsumeerd wordt de volledige uitstoot meegerekend.

Ook bij de reguliere berekening van de CO2-uitstoot komt Factor-X aan een veel hogere Belgische uitstoot van broeikasgassen. Volgens Factor-X wordt in ons land jaarlijks 337 miljoen ton CO2 broeikasgassen uitgestoten, wat 2,4 keer meer is dan de raming van de Nationale Klimaatcomissie. Het adviesbureau raadt op basis van de bovenstaande cijfers de Belgische overheid aan dringend werk te maken van de oprichting van een commissie voor duurzame consumptie in ons land.
LV

Nieuwe zonnewagen voorgesteld

Zonnewagen.jpg(Foto: Solar Team)
Een groep van 14 studenten van de Leuvense industriële hogeschool Groep T hebben woensdagavond 3 mogelijke concepten voorgesteld voor de zonnewagen waarmee zij als “Umicore Solar Team” in oktober 2009 de World Solar Challenge in Australië willen winnen. Deze 3.010 km lange race dwars door de Australische woestijn, die om de twee jaar wordt gereden, is het officieuze wereldkampioenschap voor zonnewagens.

Het is de derde keer dat een team van Groep T-studenten participeert aan deze race. Dit keer gebeurt dit met de steun van meer dan 100 Belgische bedrijven. In 2005 werd een 11e plaats behaald en vorig jaar een 2e plaats. Voor welk van de drie concepten geopteerd wordt zal de komende weken blijken na allerlei testen in de windtunnel. De studenten zeggen op alle vlak (zonnecellen, batterijcellen, motor…) naar topkwaliteit te streven.

Het eerste wagenconcept heeft één wiel vooraan. Een geconcentreerde bundeling van het zonlicht door gebruik van spiegels maakt de zonnepanelen 50 procent efficiënter. Het tweede concept heeft 2 wielen vooraan en omvat technische innovaties op vlak van onder meer batterijkeuze en –management, aërodynamica en lichtere materialen. In het derde concept staan het rechtervoorwiel en achterwiel in een lijn en zijn de bijbehorende wielkappen samengesmolten. Het frontaal oppervlak van de wagen is hierdoor kleiner dan bij andere wagens.
L.V.

Prijs Rudi Verheyen 2008 uitgereikt

PrijsRV.jpgHet ‘Veldwerkcomité Vlaams Humaan Biomonitorings-programma’ van het Steunpunt Milieu en Gezondheid is de laureaat van de Prijs Rudi Verheyen 2008. De prijs, met een waarde van 10.000 euro, werd maandagavond in Antwerpen aan het einde van het internationaal symposium van ARGUS ‘Ecologie aan het werk‘ ter ere van Rudi Verheyen uitgereikt door Jean-Pierre Heirman, secretaris-generaal van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie. De Prijs bekroont onderzoek dat beleidsrelevant is en een meerwaarde heeft voor het Vlaamse natuur- en milieubeleid.

Tussen 2002 en 2006 maten de betrokken onderzoekers de impact van verschillende milieuverontreinigende stoffen bij 4.600 deelnemers van verschillende leeftijdscategorieën. Dit gebeurde in drie meetcampagnes op 8 locaties in Vlaanderen met een verschillende milieudruk. Juryvoorzitter Patrick Meire wees erop “dat de onderzoeksbevindingen regiospecifiek beleidsmaatregelen stoffeerden en actieplannen rond milieugezondheid en ook het Europees onderzoek voor humane biomonitoring”. Greet Schoeters, die het onderzoek coördineerde, bevestigde in haar dankwoord dat er binnen de Europese Unie interesse is om de Belgische aanpak over te nemen.

L.V.

Klemtoon op biodiversiteit en Kyoto

ombplan2009.jpgDe provincie Vlaams-Brabant legt in haar ontwerp-milieubeleidsplan voor de periode 2009-2013 de klemtoon op initiatieven ter behoud van de biodiversiteit en de realisatie van de Kyoto-doelstellingen via het stimuleren van duurzame consumptie, duurzaam bouwen en wonen, duurzaam samenleven en natuur- en milieueducatie. Er wordt over dit ontwerp een openbaar onderzoek gehouden tot 13 februari 2009.

Uit een studie die Vlaams-Brabant liet uitvoeren door BRAKONA is gebleken dat ook in deze provincie tal van dier- en plantensoorten in hun voortbestaan bedreigd zijn. Het gaat hierbij om kamsalamander, de rivierdonderpad, de ijsvogel, de bruine vuurvlinder, de bosorchis (orchidee), vroedmeesterpad en dergelijke. Ook de huis- en boerenzwaluwen worden zeldzamer. De provincie start volgend jaar een campagne waarin ze gemeenten, natuur- en andere verenigingen en burgers wil aanzetten tot acties voor het behoud ervan.

In uitvoering van het Kyoto-protocol moet ons land in de periode 2008-2012 de uitstoot van broeikasgassen met 7,5 procent verlagen. Vlaams-Brabant zet haar financiële steun voor dak- en buitenmuurisolatie, superisolerende beglazing en een zonneboiler verder. Gedeputeerde Jean-Pol Olbrechts (CD&V) zei dat de premie-aanvragen dit jaar zo overweldigend zijn dat Vlaams-Brabant hieraan veel meer geld zal uitgeven dan voorzien. De provincie start volgend jaar ook met een steunpunt waar gemeenten, organisaties, architecten en dergelijke terecht zullen kunnen voor informatie over alle bestaande premies op dat vlak.
L.V.