De ongemakkelijke waarheid van Al Gore

een_ongemakkelijke_waarheid.jpg

Het boek en de film van Al Gore over de problematiek van de klimaatopwarming heeft ook de aandacht gekregen van de pers in België. Het boek zelf is inmiddels van de Nederlandstalige persen gerold en is dus te koop. Deze editie is een typisch Amerikaans product met een nogal warrige lay-out, heel veel foto’s en grafieken, geen inhoudsopgave van de hoofdstukken en geen index op woorden of andere ingangen.
Daardoor komt het nogal rommelig over en dat is jammer wat de materie vereist toch enige structuur om er je weg in terug te vinden. Nu kun je enkel het boek doorbladeren en bekijken wat het aanbod is. En daar zitten, behalve relevante items over de oprukkende woestijnen, afsmeltende gletsjers en ijskappen, toenemende orkaandreiging in de buurt van de evenaar,… enkele rare vissen tussen. Het persoonlijk verhaal van een geëngageerde Al Gore met foto’s uit de soms heel oude doos lijken me een nogal vreemde eend in de bijt. Het gebruik van vele fotoformaten en tekstfonts komen het systematisch aspect ook niet echt ten goede zodat je je jongen wel eens moet zoeken in deze 328 bladzijden.
Wat zeker verdienstelijk is: de hoop die uit het boek spreekt. Al Gore stelt dat het nog niet te laat is vooraleer ons klimaat definitief om zeep is en dat de mens (lees vooral : de opvolger van George Bush) op tijd de nodige maatregelen zal nemen om het tij te keren. Dat moeten we natuurlijk afwachten, maar het plaatst een wat positieve noot bij het verder niet zo vrolijke verhaal. Echt nieuwe gegevens zitten er niet in, maar je hebt natuurlijk een pak aspecten van dit acute thema bij elkaar, en dat is ook al niet slecht. De ‘nuttige tips’ om energie te besparen of je mobiliteit zuiniger te maken krijg je er gratis bij, evenals hoe je je kunt omscholen tot een klimaatmissionaris. Dat kan wel eens drammerig overkomen, maar je vindt het ook terug in vele Amerikaanse films of documentaires. Dat geldt trouwens ook voor de opdeling van ‘goeden’ (Al Gore en diegenen die in hem geloven) en ’slechten’ (vooral George Bush en consoorten) wat sommigen als te zwart-wit zullen ervaren. Hoedanook, als je ISBN 9085420954 intikt op je zoekmachine kun je het boek zelf lezen door het te kopen voor de luttele som van 25 euro. Iets voor onder de kerstboom?
H.D.

25 oktober, 2006 | Geklasseerd onder energie, klimaat

Reageer 

Klimaatopwarming: het goede nieuws

Australië vanuit de ruimte

Het is niet allemaal kommer en kwel wat de klimaatopwarming betreft. Zo begint het besef dat er dringend iets moet gebeuren blijkbaar door te dringen.  In Australië heeft premier John Howard op 23/10 aangekondigd een fonds van 500 miljoen Australische dollar (300 miljoen euro) in het leven te roepen voor de ontwikkeling van milieuvriendelijke technologieën om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Australië vormt met de VS, China, Japan, India en Zuid-Korea de AP6-alliantie die de vervuiling willen aanpakken zonder de economische groei aan te tasten. De 6 landen zijn goed voor de helft van de productie van broeikasgassen.

Uit een studie van het Federaal Planbureau blijkt dat extra inspanningen en kosten om de uitstoot van broeikasgassen in ons land te verminderen tegen 2020 globaal gezien nauwelijks invloed hebben op de economische activiteit. De stijging van de kosten door bijvoorbeeld hogere energieprijzen dient hierbij wel gecompenseerd door een verlaging van de sociale lasten. Naargelang de mate van compensatie schommelt de jobrecreatie tussen -5.000 en +27.000. Volgens doelstellingen van de EU moeten de industriële landen in 2020 15 tot 30 procent minder broeikasgassen uitstoten dan in 1990. Voor ons betekent dat een daling der emissies met 4,8 a 13,7 procent.

Nog goed nieuws uit wetenschappelijke hoek. Duitse wetenschappers van het Max Planck Instituut voor Marine Microbiologie hebben in de Barentszee bij de vulkaan Haakon Mosby, ten zuiden van de Spitzberg-archipel, een nieuwe microbensoort gevonden die methaan vreet. Methaan is een broeikasgas dat 25 keer sterker is dan koolstofoxide. Er is nog weinig bekend over methaanbronnen op de zeebodem en het aandeel van methaan dat vanuit de oceaan in de atmosfeer terechtkomt en op die manier bijdraagt tot de opwarming. De onderzoekers vermoeden dat het grote hoeveelheden zijn.
L.V.

24 oktober, 2006 | Geklasseerd onder klimaat

Reageer 

Klimaatopwarming: het slechte nieuws

60_Icebergs.jpg

Er komt geen einde aan de onheilspellende berichten over de gevolgen van de klimaatopwarming op aarde. Een rapport van het hulpagentschap Tearfund, dat De Morgen op 21 oktober bekendmaakte, voorspelt dat droogte en watertekort, stormen en de stijgende waterspiegel massale volskverhuizingen op gang zal brengen. Tearfund schat het aantal “ecologische vluchtelingen” momenteel al op 25 miljoen. De droogte doet bijvoorbeeld in het noordoosten van Brazilië 1 op 5 bewoners verhuizen. Hetzelfde geldt voor bevolkingsgroepen van drie Chinese provincies wegens de oprukkende Gobiwoestijn. Op vijftig jaar tijd zal het aantal vluchtelingen oplopen tot 200 miljoen.

In de Noordzee zijn de gevolgen van de klimaatverandering al duidelijk bezig, zo stelt zeebioloog Harald Asmus in een gesprek met het Duitse persagentschap DPA (21/10). “We ontdekken steeds vaker vissoorten die uit warmere wateren uit de Golf van Biscaye en de Middellandse Zee afkomstig zijn. Bepaalde vissoorten zoals de platvissen trekken dan weer naar diepere en koudere wateren, andere soorten zoals de kabeljauw trekt dan weer hoger naar het noorden”, aldus Asmus. Rampzalig is echter het tempo waarin de verandering zich voltrekt en waardoor een aantal soorten geen kans maakt om zich aan de nieuwe levensomstandigheden aan te passen en gedwongen zijn uit te wijken. Op middellange termijn is het uitsterven van verschillende vissoorten niet uit te sluiten.
L.V.

24 oktober, 2006 | Geklasseerd onder klimaat

Reageer 

KUL-studie toont verband aan tussen opwarming en afbrekend Zuidpoolijs

Een internationale studie uitgevoerd door Britse onderzoeksinstellingen in samenwerking met de K.U.Leuven heeft voor het eerst aangetoond dat er een verband is tussen klimaatsveranderingen veroorzaakt door het gat in de ozonlaag en broeikaseffect enerzijds en het afkalven van het Zuidpoolijs anderzijds. Dat meldt de K.U.Leuven in een persbericht.
De studie had betrekking op het afbreken in het voorjaar van 2002 van de Larsen B-ijsplaat, een ijsmassa zo groot als een Belgische provincie en met een gemiddelde dikte van zo’n 200 meter. Het stond vast dat de breuk veroorzaakt werd door hogere temperaturen, maar niet iedereen was het erover eens dat de plaatselijke opwarming verband hield met de menselijke invloed op het klimaat. Eerdere studies stelden wel al vast dat menselijke activiteit aan de basis lagen van het feit dat krachtige westenwinden warme luchtmassa’s in de richting van het Antarctische schiereiland bliezen. Met een computermodel, dat ontwikkeld werd door Prof. Nicole van Lipzig van de Afdeling Fysische en regionale geografie van de K.U.Leuven, kon het effect van deze westenwinden op deze ijsmassa in beeld gebracht worden.

De warme luchtlagen worden met name op bepaalde dagen in de poolzomer over een twee kilometer hoge bergketen gestuwd en over de ijsplaten. Op deze dagen loopt de temperatuur hierdoor gemiddeld vijf graden op. Dit heeft een toevloed van smeltwater tot gevolg, wat doordringt in de gletsjerspleten waardoor een complete ijsplaat uit mekaar kan vallen. Uit dit onderzoek blijkt dat de effecten van de klimaatsverandering sterk kunnen verschillen van plaats tot plaats.
L.V.

19 oktober, 2006 | Geklasseerd onder klimaat

Reageer 

Ook sportvisserij heeft zware impact op visbestand

Frank Redant, hoofd van de Sectie Biologie en Aquacultuur van ILVO-Visserij (Instituut voor Landbouw- en Visserijonderzoek) van de Vlaamse Gemeenschap pleit in Eos-magazine voor meer beperkingen en controles op sportvisserij op zee. Net als elders groeit immers ook in ons land de overtuiging dat de invloed van sportvisserij op het visbestand veel groter is dan algemeen aangenomen.

Vrijetijdsvissers zijn in Vlaanderen onderworpen aan reglementen zoals een nachtelijk visverbod, minimumafmetingen voor de gevangen vis, dagquota… Volgens Redant is hierop echter nauwelijks controle. Hij pleit voor het beperken van het aantal licenties om op zee te vissen en van de afmetingen van de boten. Sportvisserij moet aangepakt worden als beroepsvisserij en net als deze gekoppeld aan een wetenschappelijk monitoringsysteem.

Uit gegevens van de European Anglers Association (EEA) blijkt dat er in ons land zo’n 300.000 vrijetijdsvissers actief zijn. Onderzoekers van de dienst Zeevisserij schatten dat sportvissers jaarlijks 100 tot 200 ton kabeljauw halen uit de Belgische kustwateren. Dit zou betekenen dat amateursvissers hun professionele collega’s hebben bijgebeend of zelfs voorbijgestoken. Op de hoeveelheden die ze aan land brengen is er echter nauwelijks controle, noch op de eventuele commercialisering van de gevangen vis.

Buitenlands onderzoek leverde de afgelopen jaren onheilspellende resultaten op over de impact van sportvisserij op het visbestand. Amerikaanse onderzoekers raamden de vangsten van sportvissers in de VS op 5 procent van de totale hoeveelheid gevangen zeevis. Het is vooral bij de overbeviste vissoorten (23 procent) dat de sportvissers zwaar huis houden. Zo halen de hobbyvissers in de Golf van Mexico bijvoorbeeld jaarlijks 59 procent van de bedreigde rode snapper boven en aan de kust van de Stille Oceaan 87 procent van een bedreigde roodbaarssoort.

L.V.

19 oktober, 2006 | Geklasseerd onder natuur

Reageer 

Milieuvriendelijk is goedkoper

Vanuit diverse hoeken werden de afgelopen dagen weer signalen uitgestuurd dat milieuvriendelijk handelen en kosten besparen hand in hand gaan. Zo lanceerde het World Wide Fund (WWF) vorige week een online aankoopgids waar de meest energiebesparende elektrische huishoudapparaten die in ons land verkrijgbaar zijn gerangschikt staan. Het gaat meer bepaald om diepvriezers, koelkasten en wasmachines. Per categorie is er een onderverdeling die de producten rangschikt in volgorde van energie-efficiëntie en biedt een vergelijking op vlak van kosten en elektriciteitsverbruik. De informatie is terug te vinden op de website http://www.topten.be.

Een dag later lanceerde de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) een gratis service voor KMO’s die milieuvriendelijker willen gaan werken. Adviseurs lichten de werking van het bedrijf door en stellen maatregelen voor om met het behoud van de bedrijfswinst de druk op het milieu te verlichten. Hierbij wordt de zogenaamde “eco-efficiëntie-scan” gehanteerd. Deze brengt de besparingsmogelijkheden in kaart voor wat betreft de kosten voor water, energie en grondstoffen. De 40 bedrijven bij wie de scan tot dusver uitgetest werd reageerden nagenoeg allemaal zeer enthousiast. Voor meer inlichtingen: http://www.eco-efficientie.be.

Tot slot nog even wijzen op een initiatief van het gemeentebestuur van Mol dat wijken, straten, families of vriendengroepen uitdaagt om het energieverbruik deze winter met 8 procent te doen dalen. Ook hiermee kan een significante kostenbesparing gerealiseerd worden. Een centrale rol hierbij is weggelegd voor energiemeesters die de deelnemers begeleidt met tips en pasklare oplossingen. Wie geïnteresseerd is om energiemeester te worden krijgt van de gemeente een gratis opleiding. De gemeente stelt ook een prijzenpot ter beschikking voor goed presterende groepen. Elk gezin krijgt dezer dagen een duurzaamheidskrant in de bus met alle details over de actie.

L.V.

17 oktober, 2006 | Geklasseerd onder Buiten categorie

Reageer 

De noodkreet van Al Gore

An inconvenient truth

Al Gore, 8 jaar VS-vice-president onder Bill Clinton, probeert met zijn documentaire “An Inconvenient Truth” de goegemeente er voor de zoveelste keer van te overtuigen dat het op aarde 5 voor 12 is met de klimaatopwarming. Tijdens de voorstelling van de film enkele dagen terug in Brussel stelde Gore dat we minder dan tien jaar hebben voor we het point of no return bereikt hebben. Als in die periode het roer niet drastisch omgegooid wordt dreigt de volledige smelting van de Noordpool. Dan dreigen niet alleen overstromingen maar ook een verdubbeling van de broeikasvervuiling omdat er zich heel veel bevroren koolstof en methaan bevindt in de bevroren toendra van Siberië en een deel van Alaska.

In de documentaire plaatst Gore het ene dramatische gevolg van het broeikaseffect naast het andere. De film is bovendien doorspekt met animatiefilmpjes zoals The Simpsons en ironische tussenkomsten van Gore zelf. Ook over Gore zelf wordt er heelwat verteld. Alle klimaatwetenschappers die door het Amerikaanse persagentschap AP gecontacteerd werden bevestigden dat alle feiten in de film kloppen. Gore leverde in Brussel echter ook scherpe kritiek op die wetenschappers die geld aannemen van oliemaatschappijen om hun verhaal na te vertellen en de wetenschappelijke evidentie over de klimaatopwarming te ondergraven.

Klimaatopwarming moet volgens Gore dan ook de prioriteit nummer een worden van politici, in de eerste plaats in de VS, die de grootste vervuiler ter wereld is. Gore hamert al decennnialang op deze nagel en was als vice-president een van de initiatiefnemers van het Kyoto-protocol dat nadien onder Bush niet geratificeerd werd in de VS. Ook vandaag slaat het verhaal nog niet aan en wil niemand horen dat we offers zullen moeten brengen om het onheil af te wenden dat ons te wachten staat als we ongegeneerd CO2 in de atmosfeer blijven pompen. Ook bedrijven moeten zich volgens hem gaan focussen op algemene waarden in plaats het eigen belang op korte termijn.

Zie ook: http://www.climatecrisis.net
L.V.

10 oktober, 2006 | Geklasseerd onder klimaat

Reageer 

België moet uitstoot fijn stof meer aanpakken

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) maant in een rapport België aan meer inspanningen te leveren om de uitstoot van fijn stof aan te pakken. Deze in de lucht zwevende deeltjes kleiner dan 10 micrometer zijn erg schadelijk voor de gezondheid. Langdurige blootstelling kan leiden tot voortijdig overlijden. Ziekten die kunnen ontstaan of verergeren door fijn stof zijn hart- en longziekten, bronchitis en astma. 73 procent van dit fijn stof is afkomstig van het verkeer. Vooral dieselmotoren en het zware transport worden met de vingers gewezen.

Daags na de OESO-kritiek op ons land stemde het Europees parlement een voorstel om enerzijds de normen voor fijn stof tegen 2010 aanzienlijk te verstrengen, maar anderzijds die Europese landen die met strengere normen problemen hebben meer tijd te geven. De jaarlijkse grenswaarde voor PM10 (deeltjes met een diameter van minder dan 10 micron) wordt beperkt tot 33 microgram PM10 per m3. Voor PM2,5 wordt een 20 microgram per m3 voorgesteld. In zones met stofproblemen is na 2010 nog 6 jaar uitstel mogelijk voor de limietwaarden voor PM10. De lidstaten mogen de daggrens 55 keer overschrijden in plaats van 33 keer nu.

Het paradepaardje van de Belgische milieupolitiek wat het verkeer betreft zijn de fiscale gunstmaatregelen voor milieuvriendelijke auto’s, maar dit ressorteert blijkbaar nauwelijks effect. Uit cijfers van Febiac blijkt dat de verkoop van wagens met een CO2-uitstoot lager dan 115 gram per liter verstookte brandstof in het eerste halfjaar met 12,7 procent steeg in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Dat is ondanks de fiscale tegemoetkomingen echter 1,3 procent minder dan de algemene stijging van de autoverkoop.
L.V.

10 oktober, 2006 | Geklasseerd onder Verontreiniging

Reageer 

Lacune in natuurboekenaanbod opgevuld

nachtvlinder.jpg 

Er zijn zo van die natuuronderwerpen waarover je honderden kilo’s literatuur vindt. Het beste voorbeeld daarvan zijn ongetwijfeld onze gevederde vrienden, de vogels dus. Na de vele duizenden werken die inmiddels reeds zijn verschenen blijven uitgevers ze met de regelmaat van een klok publiceren. Je vraagt je soms af wie ze allemaal blijft kopen, laat staan lezen. Nog zo’n onderwerp waarvan de nieuwe titels als een diarree van de persen blijven rollen zijn ongetwijfeld de tuinboeken. Alle mogelijke gekweekte plantensoorten blijven onophoudelijk de revue passeren maar heel veel nieuws valt daar meestal niet meer te rapen. Enfin, als het bijdraagt tot de ontplooiing van onze economie en als het glanzend papier niet verantwoordelijk is voor de kap van vele bomen kunnen we daar verder niks op tegen hebben. Maar onlangs was ik werkelijk verrast door een nieuwe titel waar ik in feite al vele jaren op aan het wachten was, en waarvan ik dacht dat die wel nooit zou verschijnen.
Dat was dan even zonder Uitgeverij Tirion Natuur gerekend want begin augustus jongstleden verscheen het uit het Engels vertaalde werk ‘Nachtvlinders’ bij hen, en ik moet zeggen dat het echt wel aan de verwachtingen beantwoordt. Je krijgt immers een overzicht van zowat alle ‘macronachtvlinders’ die in Nederland en België terug te vinden zijn, en dat zijn algauw bijna duizend soorten. Het gaat om  vlinders die relatief groot zijn, zeg pakweg vanaf een centimeter, maar de eigenlijke grens met de ‘micro’-soorten is in de praktijk moeilijk te trekken. Hoedanook is het werk zeker de moeite van een aankoop waard, als je geïnteresseerd bent in de materie natuurlijk.
Goeie beschrijvingen en massa’s relatief gedetailleerde maar goed gepresenteerde afbeeldingen laten toe de meeste gevonden soorten uit je tuin of het aangrenzende bos relatief snel op naam te brengen, en dat is in principe toch de waarschijnlijke ambitie van de potentiële koper. Maar ook de erg zeldzame species krijgen hier een bespreking. Het enige criterium voor opname in het boek is dat het dier in kwestie ooit al eens gevonden is in Nederland of België.
De kans dat er komende jaren nog een gelijkaardig werk over dit onderwerp uitkomt en deze kwaliteit haalt is bijzonder klein. Hiermee is dus weer eens een lacune opgevuld van een natuurboek in de Nederlandse taal. Het kan onze liefde voor ‘motten’ er alleen maar op vergroten, en dat is geen overbodige luxe in een land waar het onderwerp in kwestie meestal maar met een schuin of meewarig oog bekeken wordt. Het zijn inderdaad maar een paar freaks (en daar hoor ik dus niet bij)die vandaag met inventarisatie, monitoring of gewoon opsporen van deze vormenrijke groep bezig zijn. Moge dit boek hun (van die freaks dus) aantallen ettelijke malen vermenigvuldigen om daardoor deze insectengroep wat meer bekendheid geven. Zo bereikt het onderwerp ook ‘gewonere’ mensen die zich in die ongelooflijke vormen- en andere rijkdom van insecten kunnen verdiepen. Het lijkt me ‘nu of nooit’ voor die arme nachtvlinders.
Tik “isbn 9052106258” in op een zoekrobot en start een veelbelovende carrière als nachtvlinderspecialist.
H.D.

8 oktober, 2006 | Geklasseerd onder natuur

Reageer 

Verdraagzaamheid kent grenzen

De meest gelezen krant van ons land, Het Laatste Nieuws, wijdt vandaag een artikel aan het klimaat. Specifieker nog: over de rijzende zeespiegel. Wordt opgevoerd: een Nederlandse eco-econoom, professor aan de de Duitse Universiteit van Hamburg. En wat beweert die man, Richard Tol: “Laat eilandengroepen zoals de Maldiven maar onder de zeespiegel verdwijnen. De kost om ze te redden ligt immers veel hoger dan wat ze in economisch opzicht waard zijn.” Nu horen wij in deze post 0110-tijden erg verdraagzaam te zijn, maar ik vind dat professor Tol mijn doorgaans erg elastische invulling van het begrip verdraagzaamheid tot voorbij haar limiet rekt. Iets deed ‘knap’ in mijn hoofd. Vooral de notie economische waarde stoort. Want wat is dat eigenlijk? Welk cijfer kan je op iets kleven in een wereld waar alles waard lijkt te zijn wat de zot ervoor geven wil. Honderdenzeven miljoen euro voor een schilderij van Klimt bijvoorbeeld. En is een economische waarde dan de ultieme waarde? Moeten we misschien allemaal als boekhouders door het leven gaan, meneer Tol? Debetten en creditten dat het een aard heeft? En zo ja, zeg mij dan eens wat precies de waarde is van het ritselen van de bladeren of het kabbelen van een beek? Graag een antwoord en snel. Tijd is geld, nietwaar?

S.V.D.E.

4 oktober, 2006 | Geklasseerd onder Buiten categorie

Reageer 

Autoconstructeurs voor de rechter

Uitlaatgassen

De Californische minister van Justitie Bill Loycker heeft enkele dagen terug bekendgemaakt dat hij de autoconstructeurs Ford, Chrysler, General Motors, Toyota of North America, Honda of North America en Nissan North America gaat vervolgen wegens de nefaste gevolgen van de uitlaatgassen van hun auto’s op de gezondheid van de inwoners van deze Amerikaanse staat, het milieu en de zware kost die de staat moet ophoesten om al deze negatieve effecten tegen te gaan. Hierbij wordt vooral gedacht aan de bijdrage van de broeikasgassen, die aanwezig zijn in deze uitlaatgassen, tot de opwarming van het klimaat en de omvangrijke schade die dit veroorzaakt op het milieu, de economie, de landbouw en volksgezondheid.
Het dagblad Detroit Free Press situeert deze primeur voor de Verenigde Staten in de diverse inspanningen die de staat Californië de afgelopen jaren leverde bij de bestrijding van de toenemende opwarming van de aarde. Zo werd vorige maand nog een wet gestemd die de broeikasgassen afkomstig van de industrie reglementeert. Twee jaar geleden werd ook al een gelijkaardige regeling uitgevaardigd voor de uitlaatgassen van auto’s. De autoconstructeurs hebben hiertegen een beroep lopen voor het federale gerecht. Vanuit de autoindustrie wijst men echter op het feit dat er over 1,5 maand verkiezingen zijn in Californië en Loycker hierbij een ambt op Financiën ambieert.
Op de website evworld.com stelt Harrison Pollak, een medewerker van Bill Loycker, dat men een vonnis wil “dat de autoconstructeurs verantwoordelijk stelt voor de huidige en toekomstige schade door de uitstoot van broeikasgassen door hun wagens”. Het is hierbij tevens de bedoeling deze schade te kwantificeren en de constructeurs tot een schadevergoeding te dwingen. “De staat van Californië spendeert jaarlijks nu al 40 miljoen dollar om de effecten van de klimaatopwarming tegen te gaan”, aldus Pollak. Dat autoconstructeurs geviseerd worden in deze klacht heeft te maken met hun grote bijdrage tot de klimaatopwarming en het feit dat een groot potentieel aan duurzame technologiën voor handen is om hieraan te verhelpen. “Ze hebben zich hiervan echter nog maar weinig of niets van aangetrokken”, aldus Pollak.
L.V.

2 oktober, 2006 | Geklasseerd onder Verontreiniging, energie, klimaat

Reageer