De zomer van ‘76

In de Humo van deze week hebben ze een hopelijk verkwikkende duik genomen in de meteorologische archieven van die legendarische lange en hete zomer van dertig jaar geleden. U weet wel, die van het jaar dat Lucien Van Impe de Tour won en ik net nog niet geboren was. Ik werd pas in de nasleep ervan verwekt. Het moet te warm zijn geweest in de zomer zelf.
Op dezelfde dag dat op de Kalmthoutse Heide een bosbrand 160 hectare vernielde liet prof. Hugo Poppe van de KUL in dat mythisch-meteorologisch jaar optekenen dat de mens vroeger beter bestand was tegen extreme temperaturen. Dat staaft hij met, ik citeer: “Ik heb in mijn jonge jaren nooit een boer gezien met een zonnebril op.” Een waarheid als een koe wellicht, maar van licht academisch onderbouwd gehalte.
Intussen is deze zomer goed op weg om binnen 30 jaar geboekstaafd te worden als weer zo’n lange en hete zomer. Ik heb vandaag voor het eerst in mijn korte leven een vrouw met zonneparaplu in levende lijve gezien. En in de straten lopen de mensen in de lommerrijke helft. Een hittegolf heet zoiets.
In de L.A Times staat trouwens een interessant opiniestuk over de opwarming van ons klimaat. Van de hand van een wetenschapshistorica, dan nog wel.
Criminaliseren
De Engelse tak van Greenpeace heeft een hoogst amusante reclamespot gemaakt. Klik hier en kijk.
Vraag: wat wil de milieuorganisatie duidelijk maken?
Antwoord: dat jeep-, 4 x 4-, SUV-rijders wankers zijn, wat we hier beleefd als heikneuters en minder beleefd als rukkers vertalen.
En hoe doen ze dat? Door de gebruikers te criminaliseren. In het Engels heet dat: naming and shaming. Zij het dat het namen in dit geval nogal anoniem is. Het shamen minder omfloerst.
Ook de bisschop van London hanteert deze techniek. In de Sunday Times van gisteren geeft de man te kennen dat “met het vliegtuig op vakantie gaan, rondrijden met een benzinezuipende wagen of nalaten om energiebesparende maatregelen door te voeren regelrechte zonden zijn.” En aan het woord van een bisschop durft mijn diep-christelijke ziel niet te twijfelen. Amen.
Rest me nog een uitnodigende vraag te stellen: is criminaliseren wel een goede tactiek? Of werkt het eerder averechts? Graag reacties. En zo niet kom ik u persoonlijk aan de schandpaal nagelen!
Smerige fiets (2)!
Eerst even terugkomen op het bericht van gisteren. Ik kan het niet zomaar laten passeren. Wat Ulrich finaal stelt is dat elke milieu- en menssparende maatregel als een boemerang in het aangezicht van mens en planeet keert. Om zijn titel te parafraseren: the environmental paradox of environmentalism. De conclusie is dan: kom mensen, laten we er collectief een einde aan maken. Spring de fiets op/auto in en zoek de dichtsbijzijnde afgrond op. Mensheid redt u van zichzelf, kortom.
Een ander bericht komt van de nieuwsbrief van de Organisatie voor Duurzame Energie (ODE-Vlaanderen). Daarin maken ze komaf met de CO2-vrij mythe die de heropstanding van kernenergie aandrijft. Een extract:
“Twee kernfysici, Jan-Willem Storm van Leeuwen en Philip Smith (professor aan de Universiteit van Groningen), hebben een gedetailleerde berekening uitgevoerd van de uitstoot van CO2 tijdens de levensduur van een typische kerncentrale. In hun rapport komen ze tot de conclusie dat de totale uitstoot onder optimale voorwaarden ongeveer een derde bedraagt van een efficiënte gasgestookte elektriciteitscentrale (bvb. een STEG centrale met 400 g CO2/kWhel).”
De rest leest u hier.
Wat zou Ulrich hier op te zeggen hebben? Minder CO2 in de lucht maakt minder longaandoeningen. Minder longaandoeningen betekent langer leven. En langer leven, langer zwelgen. Dus: volgens Ulrich zouden we beter onze eigen broeierige ondergang stoken. Lang leve de CO2! Logisch toch.
Smerige fiets!

Haal die Hummer maar terug uit de garage en hang de fiets aan de haak! Tot deze conclusie kom ik na het lezen van ‘The environmental paradox of bicycling’ van Karl T. Ulrich (jawel!), professor aan de Universiteit van Pennsylvania. Zijn these gaat als volgt: het milieu-voordeel dat fietsen met zich meebrengt, wordt teniet gedaan door een ongunstig neveneffect: je leeft er namelijk langer door. En door langer te leven schrans en zwelg en verstook je en weet-ik-wat-nog-allemaal meer. Het resultaat: de netto milieuwinst voor onze planeet is het even ronde getal nul.
Met de woorden van Ulrich: “the energy savings due to the use of human power for transportation may be offset by the increased energy used by living longer due to better health.”
Maar goed ook dat Tom Boonen gisteren is afgestapt.
Al is back!

Wie durft te beweren dat politiek saai is, wil ik graag de Amerikaanse verkiezingen van 2000 in het gezicht wrijven. Na een electorale thriller én een absolute meerderheid van de stemmen strandt de Democratische presidentskandidaat Al “I used to be the next president” Gore op een tweede plaats. Exit Al dus. Bush jr. mag de scepter zwaaien. Sindsdien heb ik al meermaals de even interessante als zinloze “wat als”-vraag gesteld. Er is jammer genoeg - tot het tegendeel bewezen wordt - maar één tijdslijn en op die lijn is Bush president van de VS, is het oorlog in Irak en is het Kyoto-protocol een tandloze keffer.
Goed nieuws echter: Al is terug. Na zijn passage door de woestijn, staat de voormalige aspirant-president weer volop in de schijnwerpers. Niet omdat hij in 2008 een tweede gooi naar het Witte Huis wil doen. Dat gerucht ontkende hij onlangs in The Guardian. Wel omdat hij een alom geprezen documentaire en bijbehorend boek uit heeft, An inconvenient truth. Hier kunt u de trailer zien. Het onderwerp: de klimaatopwarming. De boodschap: onze overleving staat op het spel. De belofte van de makers: it will shake you to your core. Binnenkort in een bioscoop om de hoek. En zoniet: neem dan bus of tram om ernaar toe te gaan.
Nuclear & Unclear

Een anagram heet zoiets. Maar in Groot-Brittanië werd deze week alle onduidelijkheid rond de nucleaire toekomst van het land weggewerkt. De kogel is door de koeltoren. Minister voor Handel en Industrie Alistair Darling verdedigde in het parlement de regeringsplannen om minstens 6 nieuwe kerncentrales te bouwen. “De uitdagingen van de klimaatopwarming en onze energievoorziening zijn zo groot dat we het ons niet kunnen veroorloven om koolstof-arme energiebronnen uit te sluiten”, aldus de minister. Eerste minister Tony Blair heeft in drie jaar tijd een ommezwaai gemaakt. Hij vervoegt daarmee in Europa de rangen van Frankrijk (heeft altijd de nucleaire kaart getrokken), Finland (bouwt de eerste nieuwe Europese kerncentrale sinds de ramp in Tsjernobyl) en Nederland (besliste vorig jaar hun enige kerncentrale 20 jaar langer uit te baten).
En België, hoor ik u vragen? In ons land werd in 2003 de wet op de kernuitstap boven de doopvont gehouden. Intussen heeft Marc Verwilghen, onze federale energieminster, al meermaals zijn intentie bekendgemaakt om op die beslissing terug te komen. Hij heeft vorig jaar een commissie in het leven geroepen, Energie 2030 genaamd, die onze energietoekomst onder de loupe zal nemen. Hun rapport zou aanvankelijk in het najaar verschijnen, maar die datum werd intussen verschoven naar het voorjaar 2007. ARGUS kent de conclusie van het document nu al: er zal zwart op wit staan dat onze kerncentrales langer zullen moeten blijven draaien. Of het licht gaat uit…u kent dat soort retoriek wel. Wait & see.
Thom Yorke doet niet genoeg, maar toch al een hele boel
De weekendbijlage van De Standaard brengt een gesprek met Thom Yorke, de frontman van Radiohead, die net een eerste solo-boreling uit heeft. De titel: The Eraser. Ze zou “bol staan van Yorkes bekommernissen om ecologische catastrofes.” Yorke laat zich in het artikel ontvallen dat:
“Toen ik meewerkte aan de lancering van een grootscheepse milieucampagne, was ik al van zeven uur ’s ochtends interviews aan het geven en ik belandde uiteindelijk bij de nieuwslezer Jon Snow. ‘Wat doe je nu eigenlijk?’, vroeg hij me. Ik antwoordde: ‘Niet genoeg’. En toen volgde een pijnlijke stilte in de studio. Zoiets mag je niet zeggen. Je moet zeggen: ‘Ik werk aan dit en dat en nog veel meer. Ik ben wellicht ergens bomen aan het planten.’ Maar dat is niet zo! Ik doe niet voldoende! Dat doet niemand.”
Om na te gaan of ecologische besognes kunnen rijmen met muzikale vernuft toog ik, zoals het een onderzoeksjournalist betaamt, na het lezen van het artikel als de wiedeweerga naar de dichstbijzijnde platenboer. Ik had geluk. De release is eigenlijk voor 10.07, maar de schijf stond al keurig in het gelid van het CD-rek met nieuwigheden. En? Mijn onderzoeksvraag krijgt na drie luisterbeurten een positief antwoord. Het tipt wel niet aan de beste ‘ecologische’ plaat tot dusver. Die staat op het conto van Marvin Gaye en heet What’s going on. (luister vooral naar Mercy, mercy me (the ecology). Maar Thom, je mag mee op m’n lijstje. Je doet misschien niet genoeg, maar toch al een hele boel. En vooral: doe zo verder.
Zomerliteratuur
Voor u uw vakantie en het bijbehorende zwembad induikt willen wij u nog even wat literaire suggesties voorschotelen. Kwestie van gewichtig over te komen aan de zwembadrand.
- “Collapse/Ondergang” van Jared Diamond. Een turf, en wat voor één. De ondertitel van het boek zegt eigenlijk genoeg: ‘how societies choose to fail or succeed”. Het boek is bedoeld als een welgemeende en -gemikte trap onder onze luie krent. De boodschap: als we deze wereld van een ecologisch armageddon willen behoeden, dan is het nu of nooit. Rijkelijk gestoffeerd met historische voorbeelden.
- “Stumbling on happiness” van Harvard-professor Daniel Gilbert. Een psychologische page-turner over onze vaak teleurstellende zoektocht naar geluk. Citaat: “Despite the third word of the title, this is not an instruction manual that will tell you anything useful about how to be happy. Those books are located in the self-help section and once you’ve bought one, done everything it says to do and found yourself miserable anyway, you can always come back here to understand why.” Het enige boek over psychologie (op een blauwe maandag, die vijf jaar heeft geduurd, heb ik het nog gestudeerd) waar ik hardop van moet lachen.
- “Island” van Aldous Huxley. Het beste wat ik ooit gelezen heb. U zal me geen ongelijk geven.
- Om af te ronden een boek dat ik zelf nog niet gelezen heb, maar bovenaan mijn lijstje prijkt: “De weermakers/The weathermakers” van Tim Flannery. Ook hier spreekt de ondertitel boekdelen: “The history & future impact of climate change”. De recensie van het boek waarin er geen superlatieven bovengehaald worden, moet nog geschreven worden.
Vergeet u niet in te smeren en af en toe het boek van voor uw gezicht weg te halen. Kwestie van gelijkmatig te bruinen. Niets zo lachwekkend als een bruin lijf en een bleek aangezicht.
Klimaatopwarming & homofilie
Over de opwarming van de aarde wordt veel zinnigs en onzinnigs uitgekraamd. Tot de laatste categorie horen volgens ons de struisvogels die nog steeds beweren dat het allemaal wel niet zo’n vaart zal lopen. Poolkappen die smelten, ecologische vluchtelingen…komaan zeg, over naar de orde van de dag. U kent het wel. Tot de zinnige categorie behoort het opiniestuk dat Daniel Gilbert in de LA Times van het voorbije week-end schreef. De man, professor psychologie aan de Harvard-universiteit, doet keurig uit de doeken waarom de mens wel wakker ligt van eventueel aanstormende islamisten, maar niet van oprukkende stortvloeden. En waarom ons brein wel moreel verontwaardigd kan reageren op homofilie en niet op de opwarming van onze aarde. Wat het volgende leuke citaat oplevert:
“The fact is that if climate change were caused by gay sex, or by the practice of eating kittens, millions of protesters would be massing in the streets.”
De conclusie van Gilbert luidt dat ons brein nog niet klaar is om te anticiperen op bedreigingen die te veraf in de toekomst liggen. Dat is goed en mogelijks slecht nieuws tegelijk. Positief: de evolutie van onze soort heeft haar climax nog niet bereikt. Gelukkig maar. Het slechte nieuws kan zijn dat we alvorens de eindstreep te halen letterlijk zullen verdrinken in onze eigen onvolmaaktheid.
Om de woorden van oud-premier Tindemans nog eens in herinnering te brengen (uitgesproken in een andere context weliswaar, in 1974): “We doen alsof we voor een stormpje staan maar we maken een klimaatverandering mee.” Tindemans, de visionair.
De VS worden Smart

“Amerikanen vertegenwoordigen 5 procent van de wereldbevolking, rijden met een derde van ’s werelds wagenpark en zijn verantwoordelijk voor de helft van de CO2-uitstoot die via de uitlaat jaarlijks de atmosfeer in wordt gepompt.” Zoveel staat te lezen in een rapport dat het Amerikaanse Environmental Defence, een milieuwaakhond, vorige week uitbracht. Op grote voet leven in het kwadraat, heet zoiets. De gemiddelde Amerikaan rijdt langere afstanden met weinig zuinige SUV’s, sports utility vehicles (u kent ze wel, die halve of hele jeeps, onontbeerlijk in de stadsjungle). Het product van die twee is meer CO2.
Maar, er is hoop op beterschap. De International Herald Tribune, berichtte (eveneens) vorige week dat DaimlerChrysler van plan is om de energiezuinige SmartForTwo de plas te laten oversteken. Vanaf begin 2008 zal diezelfde gemiddelde Amerikaan van hierboven dus zijn SUV kunnen inruilen voor een MRV, een modest & responsible vehicle. Met de woorden van de Tribune: “the German-American carmaker is calculating that with stubbornly high gasoline prices, mounting concerns about global warming and waning interest in SUV’s, U.S. consumers would welcome a car that is no larger than a good-size riding mower.” Dit laatste legt dan weer een ander zeer bloot. Als de Smart even groot is als een gemiddelde Amerikaans grasmachine, moet daar dan ook eens niets aan worden veranderd?
Tip van de dag: er is teveel ozon in de lucht. Doe geen domme dingen!
ARGUS brengt voortaan dagelijks nieuws uit binnen- en buitenland