A world without water
De 8 jarige Vanessa en haar ouders moeten elke dag bijna 2 kilometer afdalen van de rotsen van El Alto, Bolivië, om water te gaan halen in een onbetrouwbare bron. Toch wonen ze slechts een paar honderd meter af van het belangrijkste waterzuiveringsstation van hun stad. Achter de prikkeldraadafsluiting zien ze miljoenen liters water stromen waar zij geen aanspraak op kunnen maken. Vanessa en haar ouders zijn de slachtoffers van de toenemende ‘commodificatie’ van water: water is steeds minder een gemeenschappelijk goed, en steeds meer koopwaar dat enkel beschikbaar is voor wie er baar geld voor kan betalen.
In 2000 hebben de leden van de Verenigde Naties zich ertoe verbonden om het aantal mensen zonder toegang tot water tegen 2015 te halveren. Maar het ziet er sterk naar uit dat binnen enkele decennia meer dan de helft van de werelbevolking zich zal moeten proberen redden zonder toegang tot zuiver water of sanitaire voorzieningen.
De pakkende documentaire ‘A world without water’, op 11 maart vertoond in het ARGUSfilmforum, brengt aan de hand van de aangrijpende verhalen van families uit Bolivië, Detroit, Dar es Salaam en Rajestan, het gevecht om water, deze waardevolle natuurlijke rijkdom, in beeld. Als achtergrond voor deze verhalen onderzoekt de documentaire de conflicten over de toekomst van water. De film toont hier duidelijk dat ook wij, in onze relatief waterrijke regio, het overleven van onze planeet mee in handen hebben.
ARGUSfilmforum: Bombay Jungle
Op 4 december vertoonden we in het ARGUSfilmforum ‘Bombay Jungle’. Deze documentaire van Frank Vellenga uit 2005 vertelt het verhaal van de bewoners van krottenwijken in Mumbay die moeten wijken voor luxe-appartementen en een nationaal park.
In het voormalige Bombay, nu Mumbay, wordt bijna 40% van het hele BNP van India verdiend. Er is een grote IT-, diamant- en filmindustrie. Het is in vele opzichten een uiterst moderne stad, maar de welvaart is bijzonder ongelijk verdeeld. In Mumbay wonen ongeveer 12 miljoen mensen, 7 tot 7,5 miljoen daarvan in krottenwijken. De economische bloei van deze megastad trekt immers vele mensen aan uit het platteland, de vraag is echter of ze er in de krottenwijken van Mumbay beter aan toe zijn.
De krottenwijk in de film bevindt zich in een nationaal park. De overheid wil de krotten weg om enerzijds het park te herstellen, anderzijds wil ze nieuwe appartementen bouwen. De bewoners van de krottenwijk, zo’n 80000 gezinnen zijn een doorn in het oog. Wie geluk heeft krijgt een van de 8000 nieuwe woningen elders, de anderen…? De projectontwikkelaars zien hen in ieder geval het liefst verhuizen naar de buitenranden van de stad, zo ver mogelijk weg van de nieuwe luxe-appartementen.
‘Bombay Jungle’ toont in ieder geval hoe bepalend een (on)doordachte planning is voor het (over)leven van de stadsbewoners.
Enkele beelden uit ‘Bombay Jungle’
The March
Op 11 oktober 2007 toonden we in het ARGUSfilmforum ‘The March’. Deze speelfilm van David Wheatley is een fictief, maar visionair verhaal dat zeer raak uithaalt naar hoe het Westen aankijkt tegen vluchtelingen.
Enkele markante beelden uit de film:
Waarom zijn jullie arm, vraagt Europees Commissaris Clare Fitzgerald aan Isa El Mahdi, de charismatische leider van de mars:
De dubbelzinnige houding van de pers:
De Europeanen reageren geschrokken:
De vraag die Isa El Mahdi aan de Europeanen wil stellen:
Een voorspelbaar einde?
Rijkdom gebouwd op afscherming van landbouw
Nog altijd leeft vrijwel de helft van de wereldbevolking op het platteland. Nog altijd werken vier op tien mensen als landbouwers of landbouwsters en is dat het meest beoefende beroep.
Dan kan de landbouweconomie cijfermatig onooglijk lijken in de ogen van vele mensen in rijke landen. Maar ze is en blijft van levensbelang. Voor iedereen trouwens, want eten moeten we allemaal doen, het levert onze energie zonder dewelke we niet kunnen leven.
En zeker voor de allerarmsten. Want van de 865 miljoen mensen de honger hebben, zijn er 600 miljoen zelf boer. En voor 2,5 à 3 miljard mensen is het hun economisch bestaan.
Het is waar dat de markteconomie veel welvaart kan creëren. Maar wat we veel te weinig beseffen: als het over landbouw gaat, creëert ongeremde vrije markt en globalisering chaos. Puur economisch vormen voedsel en landbouwproductie een uitzondering waarbij markten onvoldoende goed werken, zeker niet de wereldmarkt die altijd naar de onleefbare laagst mogelijke prijs duwt. Het spijtige resultaat is altijd toenemende armoede en economische achteruitgang in de meeste plattelandsgebieden op aarde. Zo ruïneert de markteconomie het leven van talloze mensen en creëert honger.
Voedsel en landbouw zijn om tal van redenen – economisch, ethisch, politiek, humanitair, cultureel, zelfs strategisch… - een goed dat je niet volledig uitlevert aan de grillen en grollen van de markt, zeker niet de wereldmarkt. Het is trouwens opvallend dat alle rijke landen hun landbouw afschermen en beschermen, en het belet hen niet om welvarend te zijn. Meer nog, alle rijke landen hebben hun welvaart opgebouwd en hebben zich geïndustrialiseerd op basis van een productieve landbouw en een platteland dat niet aan zijn lot werd overgelaten maar de eerste afzetmarkt vormde voor de nieuwe fabrieken.
Indien wij op deze wereld voldoende voedsel willen, voedsel dat tevens veilig is om te eten, milieuvriendelijk ook, dus op duurzame wijze voortgebracht, met behoud van de cultuurlandschappen en met respect voor de plattelandstradities, dan moeten wij de landbouw respecteren. Dan moeten wij die landbouw vooral organiseren en beschermen binnen de Europese markt, binnen de Westafrikaanse, de Zuidamerikaanse, Zuidaziatische en andere regionale markten. Want denk vooral niet dat Toscane of Dordogne, streken die vele mensen heel aantrekkelijk vinden, mogelijk zouden zijn in een volledige vrije wereldlandbouwmarkt. Dan moeten de boeren op die regionale markten een leefbare prijs krijgen voor hun producten. Dan moeten ze fatsoenlijk vergoed worden voor alle prestaties die ze leveren voor de ruime samenleving en het milieu.
Hier wringt echter het schoentje. Mag dat wel? Mag dat van de Wereldhandelsorganisatie? Mag dat onder bestaande en toekomstige vrijhandelsakkoorden? Amper of zelfs niet. Maar dan zijn dit allemaal redenen om landbouw niet toe te vertrouwen aan de Wereldhandelsorganisatie of andere vrijhandelsakkoorden.
Er is nog meer. We moeten allemaal kiezen. Geven we vrij spel aan een mondiale industriële landbouw die de machtsgreep ondergaat van de grootdistributie? Of geven we voorrang aan een familiale landbouw die vooral lokaal en regionaal is en die een paar miljard mensen opnieuw levenskansen geeft doordat ze een eerlijke prijs krijgen voor hun werk, en doordat ze de productie, verwerking en distributie meer zelf in handen nemen of er minstens meer greep op krijgen? Samenleving, consumenten en boeren hebben er alle belang bij om samen te ijveren voor deze leefbare en duurzame landbouw.
Dirk Barrez
Dirk Barrez is de auteur van de filmdocumentaire Koe 80 heeft een probleem en van het gelijknamige boek dat midden september verschijnt – meer informatie op http://www.pala.be/
Hoe lekker is de victoriabaars?
De victoriabaars heeft, zoals Darwin’s Nightmare liet zien, niet alleen voor een ecologische ramp, maar ook voor een socio-economisch onevenwicht gezorgd. Door toedoen van de mens.
Of niet?
Kunnen we het ook niet van een ander perspectief bekijken. Laten we even kosmisch uitzomen en de planeet aarde van op een afstand bekijken. Van op een satelliet die op 20.000 km afstand de aarde observeert. We zien een planeet, waarin de mens een onderdeel vormt van een complex ecosysteem, handelt, beweegt, schiet, negotieert en uitzet. Vissen uitzet, die andere ecosystemen in onevenwicht brengen. En die nadien een ander evenwicht vindt. Altijd. Tot er weer een actie komt. En de natuur reageert, reactie.
Vissen, een complexe soort, want we zien ze niet. Meestal niet. Alleen als ze boven worden gehaald. Hetgeen er onder de spiegel gebeurt, zien we niet. En hetgeen we niet zien, raakt ons niet. Tot een film de andere kant van de spiegel kan laten zien. Of tot een bepaalde soort niet meer voorhanden is. Uitgeput, leeggevist.
Wat dan?
Meestal gaan wij, mensen, gewoon elders vissen. Voor de kusten van Senegal en Mauritanië bijvoorbeeld. Tot die ecosystemen, biologisch –en sociologisch uit evenwicht geraken. Zo blijken heel wat Afrikaans bootvluchtingen, ex-vissers te zijn, die onvoldoende vis boven halen omdat de Europese vissersvloten sneller en krachtiger zijn.
WWF heeft samen met andere organisaties een Viswijzer uitgebracht. Die vertelt je welke vis je zonder (ecologische) bezwaren kunt consumeren en welke niet. ‘Goede’ vissen zijn afkomstig van populaties die niet overbevist zijn of waarvoor duurzame visserijmethoden werden gebruikt. ‘Slechte’ vissen daarentegen kan je beter mijden. De nijlbaars vind je in het midden terug, zeg maar ‘2de keuze’. Misschien cynisch, na het zien van de Darwins’ nachtmerrie. Logisch als je weet dat de gebruikte criteria van de Viswijzer geen rekening houden met sociologische aspecten.
Wie hierover meer wil weten kan surfen naar het dossier ‘leven in zee’ op www.wwf.be en er de viswijzer downloaden. Meer achtergrondinformatie vind je ook op www.goedevis.be
Philippe Weiler
Hoofd Water Programma
WWF België
Biodiversiteit op het terrein
Biologische systemen, zoals de levensgemeenschap van dieren, planten en micro-organismen in een meer, worden gekenmerkt door evenwicht. Het gaat daarbij om een dynamisch evenwicht. De toestand verandert daarbij voortdurend. Eerst doet de ene, dan weer de andere soort het beter.
De Nijlbaars verstoorde het biologische evenwicht in het Victoriameer, of beter gezegd, hapte het gewoon weg. Van de honderden vis- en andere soorten die er ooit voorkwamen, er thuishoorden en de lokale vissersnetten vulden, blijft er niet veel meer over. Een ecologische ramp, maar ook en vooral een sociale en economische drama… Het is spijtig dat het tot dergelijke proporties moet komen om het belang van een gezonde natuurlijke omgeving in de kijker te zetten.
Wat we immers vaak vergeten is dat die biologische systemen, een belangrijk onderdeel van het modieuze concept biodiversiteit, de basis vormen van ons menselijk welzijn en overleven. Dat komt nog eens dramatisch tot uiting door het voorbeeld van de Nijlbaars in het Victoriameer: de wat makkelijk aan de schandpaal gehamerde roofvis hapte in één klap ook het evenwicht in de samenleving rond het meer weg, met een handvol rijken maar vooral ontelbare armen, ziekte en andere ellende tot gevolg.
De film Darwin’s Nightmare won een resem prijzen, en dat was wellicht niet voor de technische hoogstandjes of innoverende cameracapriolen, maar wel door de messcherpe analyse van de situatie en het in de schijnwerpers plaatsen van de schrijnende werkelijkheid. Voorwaar oververdiende prijzen!
Wij met onze talrijke diploma’s en uitstekende nieuwsaanbod steken ons al te vaak liever weg achter een smoggordijn dan dat we de werkelijkheid onder ogen zien en er iets aan doen. Want ook bij ons heet onze grootste vijand en deze van onze kinderen en kleinkinderen niet de Nijlbaars, het fijn stof of het klimaat, maar wel degelijk … de mens!
Marc Peeters,
Nationaal knooppunt Biodiversiteitsverdrag.
meer info en links:
http://www.natuurwetenschappen.be/biodiv/
een wedstrijd over biodiversiteit: http://www.natuurwetenschappen.be/institute/structure/biodiv/actual/new/contest
amai-biodiversiteit: http://www.natuurwetenschappen.be/common/flash/amai/index_NL2.html
De brochure ‘Biodiversiteit in België: een overzicht’ kan je bestellen door te mailen naar biodiversiteit@natuurwetenschappen.be of bel naar 02 627 45 45;
In mei 2007 verschijnt de opvolger van deze eerste brochure: ‘Biodiversiteit in België: van vitaal belang’
Uit Darwin’s Nightmare (2)
Raphael, Nachtwaker bij het Nationaal Instituut voor de Visvangst: “De soldaten verdienen hier veel geld. De regering betaalt ze heel goed.
Daarom willen wij allemaal graag in dienst, maar daar is geen kans op. Als ex-soldaat kan ik moeilijk terug in het leger, tenzij het oorlog is. Dan kan ik worden opgeroepen”
Sauper: “Dus voor veel mensen zou oorlog goed zijn?”
Raphael: “Veel mensen staan te trappelen, ze hopen op oorlog. Bent u bang voor oorlog?”
Sauper:”ja”
Raphael lacht
Sauper: “u niet?”
Raphael: “Nee, ik ben niet bang van oorlog… Als ik alert ben, dood ik jou eerst, als jij alerter bent, dan dood jij mij eerst.”
Sauper: “En als u mij niet wil doden?”
Raphael: “waarom zou ik u niet willen doden als we vechten? Dat is oorlog: elkaar doden, je moet juist doden…”
***
Vladimir, Marconist Russisch vrachtvliegtuig: “Er is geen oorlog. Alleen heel veel mensen die honger hebben. Want die mensen… die zwarten willen niet werken.”
Sauper: “Maar wat u doet, met uw werk…”
Vladimir: “Geen politieke discussie a.u.b., Daar doe ik niet aan mee. Ik ben maar een marconist.”
Uit Darwin’s Nightmare
Enkele markante citaten uit ‘Darwin’s nightmare’, vertoond op 13 maart l.l.:
“Armoede is een vicieuze cirkel, je ouders zijn arm, je wordt arm geboren. Dus je zoon of de kinderen die je later krijgt zijn ook arm…”
en
“Toen God de wereld schiep heeft Hij helaas voor te weinig natuurlijke rijkdommen gezorgd. Dus de mensen vechten om die rijkdommen. Vroeger werd er in Afrika gevochten om land. Maar nu lijkt het wel of er in de hele wereld wordt gevochten om natuurlijke rijkdommen. Wie krijgt ze en wie niet? Dat is de wet van de jungle. Sterke, taaie dieren hebben meer kans om te overleven dan zwakke.
Als we het in de huidige wereld hebben over ‘sterk’, beschouwen we de Europeanen misschien wel als sterker dan de rest. Want dat zijn de mensen achter het IMF en de Wereldbank, en achter de wereldhandel.”
Mkono,
Ex-onderwijzer/baas van een visserskamp aan het Victoriameer, Tanzania
Darwin’s Nightmare
Op 13 maart vertoont ARGUS in Antwerpen de documentaire Darwin’s Nightmare, het schokkende verhaal van de inwoners van het Tanzaniaanse stadje Mwanza aan het Victoriameer. De economie draait er op de export van de nijl- of victoriabaars, Afrika’s grootste zoetwatervis die 1,75 meter lang kan worden.
In de jaren zestig werd bij wijze van wetenschappelijk experiment de nijlbaars in het Victoria-meer in Tanzania uitgezet. Deze vis is niet alleen bijzonder roofzuchtig, hij vermenigvuldigt zich ook razendsnel. Daardoor heeft hij ondertussen 95% van de inheemse soorten vernietigd en destabiliseert hij het hele ecosysteem van één van de grootste tropische meren ter wereld. Maar de nijlbaars is ook een bijzondere lekkernij. Dagelijks wordt er met Russische vrachtvliegtuigen 500 ton nijlbaarsfilet vanuit de luchthaven van Mwanza naar de Europese en Japanse markt uitgevoerd.
“Vis betekent werk”, zegt een inwoner, “en dus geld, en dus eten”. Maar wat voor eten en wat voor werk! De film vertelt de persoonlijke verhalen van de mensen die er werken in de vis- en transport-industrie. Op die manier krijgen we een bijzonder bijtende allegorie van de nieuwe wereldorde. Want Tanzania is niet alleen een van de armste landen ter wereld; terwijl de dure vis geëxporteerd wordt, moet de lokale, door hongersnood, prostitutie, AIDS en misdaad getroffen bevolking zich met de rotte viskarkassen tevreden stellen.
De hallucinante beelden van een oude vrouw die de van maden krioelende karkassen van rotte vissen sorteert, terwijl de ammoniakwalmen haar bedwelmen, zijn niet licht te vergeten. De vrouw, maar ook de aan hun lot overgelaten straatkinderen en de aids-slachtoffers bewijzen dat de export van de nijlbaars niet voor iedereen het grote geluk betekent. Slechts enkelen lijken er echt beter van te worden. Bovendien blijft het een mysterie wat de cargo-vliegtuigen aan boord hebben als ze ter plekke landen, al zijn er sterke vermoedens dat het om wapens gaat die in de talrijke Afrikaanse conflicten gebruikt worden.
Regisseur Hubert Sauper gebruikt het bizarre verhaal van de nijlbaars als aanzet voor het schrijnende verhaal van de ‘échte survival of the fittest’ in de wereldeconomie. ‘Het maatschappelijke model van de toekomst is dat van de democratie van de consument’, aldus regisseur Sauper over zijn onthutsend document, een integere aanval op de perverse mechanismen van de consumptiemaatschappij en de arrogantie van de westerse landen. ‘Ik had dezelfde film in Sierra Leone kunnen draaien, maar dan over diamanten in plaats van vissen, in Honduras, maar over bananen en in Libië, Nigeria of Angola over petroleum. Na meer dan honderd jaar van slavenarbeid en kolonisatie is de globalisatie van de Afrikaanse markt de derde en de meest dodelijke vernedering voor de Afrikanen.’
Een absolute aanrader!
Meer info op:
http://www.argusmilieu.be/filmforum en
http://www.darwinsnightmare.be.
-
ARGUS blogt! wordt groter dan ooit!
-
Pagina's
-
Rubrieken
-
Zoeken
-
Recente berichten
- 1780
- Test-Aankoop waarschuwt voor asbest
- Belgische jongeren naar Kopenhagen
- Satellieten brengen gevolgen Seveso-ongevallen in kaart
- Duurzaamste Vlaams kantoorgebouw
- Smeltend ijs duur voor kuststeden
- 29 procent meer CO2-uitstoot
- EU-register over vervuiling
- Garnalen kunnen mensenlevens redden
- Laatste klimaatsverandering ging razendsnel
-
Maandelijkse archieven
- december 2009
- november 2009
- oktober 2009
- september 2009
- augustus 2009
- juli 2009
- juni 2009
- mei 2009
- april 2009
- maart 2009
- februari 2009
- januari 2009
- december 2008
- november 2008
- oktober 2008
- september 2008
- augustus 2008
- juli 2008
- juni 2008
- mei 2008
- april 2008
- maart 2008
- februari 2008
- januari 2008
- december 2007
- november 2007
- oktober 2007
- september 2007
- augustus 2007
- juli 2007
- juni 2007
- mei 2007
- april 2007
- maart 2007
- februari 2007
- januari 2007
- december 2006
- november 2006
- oktober 2006
- september 2006
- augustus 2006
- juli 2006
- mei 2006
- april 2006
- maart 2006
-
Links
-
Admin
ARGUS brengt voortaan dagelijks nieuws uit binnen- en buitenland